|
Walka z nowotworem może być porównywana do bitwy strategicznej. Niektóre nowotwory udaje się wyleczyć przy zastosowaniu tylko jednej metody, inne wymagają ich wielu i w odpowiedniej kolejności. Do metod najczęściej stosowanych zaliczamy:
- chirurgię
- radioterapię
- chemioterapię
- hormonoterapię
- immunoterapię
Leczenie chirurgiczne
Chirurgia jest najstarszą metodą leczenia nowotworów. Pierwsze próby przeprowadzenia operacji chirurgicznych nowotworów podejmowano już w starożytności, jednak po skalpel sięgano dopiero, gdy nowotwór dawał wyraźne objawy i utrudniał życie chorego. Dopiero w połowie XX wieku leczenie operacyjne zaczęto stosować w walce z nowotworami we wczesnych stadiach, co znacznie zwiększyło szanse na wyleczenie. Decyzję o rodzaju operacji podejmuje się na podstawie badań mikroskopowych wycinka pobranego ze zmiany chorobowej, materiału uzyskanego przez nakłucie guza lub tkanki pobranej podczas operacji. Leczenie chirurgiczne może mieć zastosowanie jako:
- terapia radykalna- ma prowadzić do całkowitego wyleczenia. Celem operacji jest usunięcie nowotworu w całości. operację radykalna przeprowadza się najczęściej we wczesnym stadium rozwoju choroby, w którym nie ma jeszcze przerzutów w węzłach chłonnych oraz przerzutów odległych. Jest to tzw. wycięcie miejscowe i polega na wycięciu chorej tkanki wraz z regionalnymi węzłami chłonnymi. Stosuje się ją najczęściej w leczeniu raka sutka, żołądka, jelita grubego, w nowotworach głowy i szyi.
- terapia paliatywna- ma prowadzić do zmniejszenia masy guza lub poprawienia jakości życia chorego. Przeprowadza się ja w kilku przypadkach: operacje cytoredukcyjne (polegają na zmniejszeniu masy guza w celu umożliwienia skuteczniejszego leczenia radioterapią albo chemioterapią) operacje przerzutów(usunięcie zajętych węzłów chłonnych pachy, pachwiny, szyi i okolicy za otrzewnej, najczęściej kojarzone jest z chemioterapią)
- terapia rekonstrukcyjna- celem terapii jest poprawa jakości życia chorego, zminimalizowanie skutków okaleczeń doznanych w trakcie przebiegu i leczenia choroby nowotworowej. W ten sposób odtwarza się ubytki tkanek twarzy, jamy ustnej, piersi. Stosuje się zarówno protezy z tworzyw sztucznych, własne tkanki chorego, jak i specjalne urządzenia np. elektroniczne krtanie czy sprzęt stomijny służący do zaopatrywania przetok brzusznych.
Radioterapia
Radioterapia to leczenie promieniowaniem jonizującym uznawana za druga co do skuteczności metodę leczenia nowotworów złośliwych. Rzadko stosuje się ją jako samodzielną metodę radykalną. Radioterapia przebiega na ogół w kombinacji z leczeniem chirurgicznym i chemioterapią, a jej celem jest uzupełnienie bądź wzmocnienie efektu innych metod terapeutycznych. Podobnie jak metody operacyjne radioterapia może służyć zarówno leczeniu radykalnemu jak i paliatywnemu. Promieniowanie jonizujące działa na komórki zajęte nowotworem oraz komórki zdrowe, przy czym zdrowe komórki maja większe możliwości regeneracji. Reakcja bezpośrednia komórki nowotworowej na działanie radioterapii następuje wtedy, gdy napromieniowaniu zostaje poddany materiał genetyczny komórek- kwant promieniowania trafia bezpośrednio w nić DNA i uszkadza ją. Reakcja pośrednia zachodzi w momencie, gdy w komórkach nowotworowych dochodzi do radiolizy wody, w wyniku czego powstają wolne rodniki- cząsteczki o dużej energii, uszkadzające ważne dla życia komórki. Rodzaje radioterapii różnią się w zależności od tego gdzie zostaje umieszczone źródło promieniowania:
- Brachyterapia- metoda polegająca na umieszczeniu źródła promieniowania w jamach ciała, bezpośrednio w guzie albo w jego otoczeniu (jamie ustnej, macicy i drogach rodnych, prąciu)
- Teleradioterapia- metoda z zastosowanie wiązki promieniowania z zewnątrz. Stosowana zazwyczaj do napromieniowania zmian powierzchownie położonych (rak sutka, tkanek miękkich), oraz nowotworów umiejscowionych głębiej (rak płuca, nerki, pęcherza moczowego)
- Radioterapia izotopowa- metoda polegająca na dożylnym podaniu izotopów promieniotwórczych. Stosowana najczęściej w leczeniu raka pęcherzykowego tarczycy oraz czerwienicy prawdziwej.
Warto podkreślić, że działanie promieniowania jonizującego nie jest dla pacjenta odczuwalne w trakcie zabiegu- radioterapia jest bezbolesna.
Chemioterapia
Chemioterapia to farmakologiczna metoda leczenia nowotworów. Stosuje sie w niej środki cytostatyczne działające na funkcje życiowe komórek. Cytostatyki pozbawiają komórki zdolności dzielenia się lub niszczą je całkowicie.
Chemioterapię stosuje się jako leczenia samodzielne, leczenie skojarzone z radykalna operacją celem zniszczenia pozostałych ognisk nowotworowych lub jako leczenie paliatywne, którego celem jest poprawa jakości życia chorego.
Leki cytostatyczne stosowane w chemioterapii nowotworów można podzielić na grupy wg dwóch kryteriów:
Wg mechanizmu działania:
- środki alkilujące- mające czynne rodniki, wiążące się z ważnymi strukturami komórek,
- antymetabolity- środki, które po wbudowaniu do ważnych dla życia komórki struktur tworzą produkty końcowe, nie mogące pełnić prawidłowych funkcji,
- antybiotyki nowotworowe- substancje pochodzenia organicznego, najczęściej otrzymywane z bakterii lub grzybów o działaniu cytostatycznym,
- trucizny mitotyczne- środki, które wiążąc się z wrzecionem podziałowym komórki uniemożliwia jej podział na dwie pochodne,
- inne środki- sole metali ciężkich, inhibitory syntezy białek, enzymy
Wg fazy cyklu komórkowego, w której działają:
- Cytostatyki cyklozależne i fazowo-specyficzne- są to leki działające w określonej fazie cyklu komórkowego, charakteryzujące się tym, że wzrost dawki powoduje wzrost odsetka zniszczonych komórek- do pewnego poziomu. Dla poszczególnych faz jest przewidziane zastosowanie innego leku.
- Cytostatyki cyklozależne i fazowo- niespecyficzne- leki działające na komórki w cyklu podziałowym niezależnie od fazy cyklu. Cechują się występowaniem liniowej zależności pomiędzy dawką i efektem- wzrost dawki powoduje wzrost odsetka zniszczonych komórek)
- Cytostatyki o działaniu niezależnym od cyklu podziałowego, niszczące komórki niezależnie od ich stanu rozwoju. Są to leki alkilujące (alkilujące- mające określony rodzaj wiązań w cząsteczkach istotnych dla życia komórek- DNA, RNA, białka- powstających pod wpływem leku, a w efekcie prowadzących do śmierci komórki)
Hormonoterapia- jest farmakologiczną metoda leczenia nowotworów, jednak w odróżnieniu od chemioterapii jest nisko-toksyczna i daje mniej efektów niepożądanych.
Hormonoterapia odgrywa dużą rolę w leczeniu tzw. nowotworów hormonozależnych. Niektóre nowotwory wykazują zależność od zmian hormonalnych w organizmie- w zależności od poziomu hormonów mogą wzrastać lub rozwijać się wolniej. W szczególności dotyczy to nowotworów piersi, gruczołu krokowego, tarczycy, jajnika i trzonu macicy.
Niegdyś hormonoterapię stosowano głównie w leczeniu paliatywnym, obecnie hormony podaje się również we wczesnych stadiach choroby. Obecnie hormonoterapia bywa niekiedy samodzielną metoda leczenia wczesnych stadiów nowotworów trzonu macicy, w innych przypadkach kojarzy się ją często z chemioterapią. Leczenie hormonalne (dokładnie leczenie sterydami) może mieć również charakter wspomagający, czyli łagodzący dolegliwości wywołane chorobą nowotworową- stan zapalny, obrzęk, ból.
Leczenie hormonalne może mieć dwie postacie:
- terapia ablacyjna- polega na usunięciu narządu produkującego hormony, które sprzyjają rozwojowi nowotworu. Narząd (przysadkę mózgową, nadnercza, jajniki, jądra) usuwa się za pomocą zabiegu chirurgicznego lub radioterapii- jest to proces nieodwracalny. Coraz częściej stosuje się tzw. kastrację farmakologiczną, w której praca danego narządu jest blokowana za pomocą leków, co jest procesem odwracalnym po zakończeniu terapii, czynność danego narządu powraca.
- terapia addytywna- polega na podawaniu hormonów, które hamują w organizmie wytwarzanie innych hormonów.
Immunoterapia- polega na wykorzystywaniu mechanizmów układu odpornościowego do eliminacji komórek nowotworowych. Obecnie jedyną metodą immunoterapii stosowana w leczeniu niektórych nowotworów jest podawanie przeciwciał monoklonalnych skierowanych przeciwko antygenom nowotworowym, mogących nasilać odpowiedź immunologiczna gospodarza lub hamować rozwój nowotworu przez blokowanie jego czynników wzrostu.
Ponadto rzadziej stosuje się takie sposoby leczenia jak: działanie promieniami lasera, zamrażanie (kriochirurgia), elektrokoagulacja (koagulacja tkanek przy użyciu prądu elektrycznego).
Źródło artykułu: Wikipedia, www.nowotwory.net |
apteki, stomatolog, rehabilitacja, implanty : Poznań
