Na skuteczność oczyszczania uzębienia duży wpływ ma
jakość szczotki, która powinna charakteryzować się:
- jednakową długością pęczków czyszczących, odpowiednio rozstawionych, tak by między nimi mógł swobodnie przepływać strumień wody w celu utrzymania szczotki w należytej czystości,
- właściwymi, dobrze oszlifowanymi zakończeniami pęczków z włosia sztucznego,
- odpowiednią długością części czyszczącej, obejmującą trzy przylegające do siebie zęby (18-20 mm dla dzieci i 23-30 mm dla dorosłych),
- wystarczająco długą (l 1-13 cm dla dzieci, a 15-17 cm dla dorosłych) i właściwie wyprofilowaną rączką, zapewniającą wygodne trzymanie w dłoni i możliwość łatwego manewrowania szczotką.
Ze względu na budowę części czyszczącej wyróżniamy dwa rodzaje szczotek do zębów:
- pęczkowe, składające się z pięciu lub sześciu rzędów na długość oraz dwu albo trzech rzędów na szerokość,
- wielopęczkowe, mające od dziesięciu do dwunastu rzędów na długość i trzy lub cztery rzędy na szerokość.
Dawniej najczęściej polecanymi szczotkami do zębów były te o twardym włosiu, jednakże okazało się, że można je bezpiecznie stosować tylko przy umiejętnym szczotkowaniu ruchem obrotowo-wymiatającym, czyli tzw. metodą roll. W przeciwnym razie, szczególnie przy wibracyjnym czyszczeniu zębów lub ich szorowaniu, używanie twardej szczotki sprzyja recesji dziąseł.
Obecnie poleca się więc raczej szczotki wielopęczkowe o średnim lub miękkim włosiu. Średnica włosia miękkiego wynosi od 0,15 do 0,18 mm, średniego - od 0,2 do 0,25 mm, twardego zaś około 0,3 mm. Warto przy tym pamiętać, że zdecydowanie lepsze są szczotki nylonowe niż z włosia naturalnego, muszą one być jednak dobrze oszlifowane dla pełnego bezpieczeństwa zębów i dziąseł.
O wiele większą skutecznością od ręcznych odznaczają się
elektryczne szczotki do zębów. Doskonale sprawdzają się one w usuwaniu osadów i przebarwień szkliwa, związanych z paleniem tytoniu, piciem herbaty i kawy. Pomagają również w pozbyciu się płytki nazębnej z przestrzeni międzyzębowych. Ponadto szczotki elektryczne są bezpieczniejsze dla szkliwa zębów. Według niektórych badań ścieralność szkliwa jest około pięciu razy mniejsza podczas stosowania szczotki elektrycznej w porównaniu z tradycyjną szczotką ręczną.
Działanie szczotek elektrycznych opiera się na zasadzie ruchów tłokowych (posuwisto-zwrotnych), łukowatych, wibrujących lub wirujących (rotacyjnych). Stwierdzono największą skuteczność szczotek rotacyjnych o ruchach wibrujących.
Ogromną zaletą szczotki elektrycznej jest również łatwość w jej używaniu, co powinni docenić ludzie leniwi. Okazuje się to szczególnie ważne także w przypadku dzieci i osób niepełnosprawnych. Otóż elektryczne szczotkowanie zębów nie wymaga wykonywania żadnych ruchów wymiatających czy innych, mniej lub bardzie) skomplikowanych, wystarczy jedynie powoli i lekko przesuwać szczotkę, by w ciągu zaledwie 2 minut dokładnie oczyścić swe zęby.