Przyczyny fobii i zaburzeń lękowych

Skuteczna eliminacja fobii wymaga równoczesnego leczenia takich zaburzeń, jak panika, stres pourazowy, lęk uogólniony oraz zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne.

U osób, u których podłożem niepokoju są zaburzenia lękowe, każda sytuacja stresująca doprowadzająca układ nerwowy na skraj wytrzymałości — rozwód, nieoczekiwana śmierć przyjaciela, problemy prawne,wezwanie z urzędu skarbowego, utrata pracy lub niepowodzenie na uczelni — może spowodować niewspółmierną reakcję lękową wyzwalającą fobię lub ostre nasilenie niepokoju.

Także zaburzenia osobowości, zwłaszcza paranoidalne, związane z wycofaniem, histeryczne, narcystyczne oraz typ osobowości z pogranicza wiążą się z wyższą podatnością na fobie.

Wiele osób cierpiących z powodu stałego wewnętrznego niepokoju próbuje — często przez wiele lat — radzić sobie z własnymi emocjami za pomocą chemii. Niestety, wszystkie narkotyki, w tym marihuana, amfetamina i halucynogeny, czynią układ nerwowy bardziej podatnym na zaburzenia emocjonalne takie jak fobie. Alkohol etylowy — substancja chyba najczęściej używana do celów „samoleczenia" — zwykle pogłębia fobie i zaostrza niepokój, zakłócając sen i tworząc nowe źródła stresu o charakterze społecznym i/lub prawnym.

Podatności na fobie może również sprzyjać wiele innych czynników emocjonalnych i fizycznych. U dzieci molestowanych, lekceważonych lub narażonych na długotrwały kontakt ze szczególnie nerwowymi i nadpobudliwymi rodzicami rozwijają się często dysfunkcjonalne niepokoje i reakcje fobii dręczące je potem przez całe życie.

Osłabienie odporności emocjonalnej ułatwiające powstawanie fobii może być związane z wieloma stanami chorobowymi, w tym z zaburzeniami równowagi hormonalnej, przewlekłym bólem, depresją, urazami głowy, cukrzycą, hipoglikemią, przewlekłym zmęczeniem oraz schorzeniami autoimmunologicznymi, takimi jak toczeń i fibromialgia.

Wzrost niepokoju bywa także efektem ubocznym zażywania wielu lekarstw, takich jak sterydy, leki tarczycowe, przeciwdepresyjne, preparaty odchudzające oraz inhalatory używane w objawowym leczeniu astmy. Niektóre suplementy dietetyczne i środki stymulujące sprzedawane bez recept, a wśród nich preparaty przeciwzakrzepowe, produkty z dodatkiem kofeiny oraz pewne leki ziołowe, mogą sprzyjać powstawaniu uczucia fobii. I wreszcie stres, uraz emocjonalny, choroby i predyspozycje genetyczne odgrywają pewną rolę w zaburzeniach równowagi chemicznej mózgu oraz zwiększaniu się liczby nadaktywnych receptorów w komórkach mózgowych. Wszystkie te czynniki współtworzą grunt dla rozwoju reakcji typu fobii.

Reasumując, fobie postrzega się obecnie jako naturalne i spodziewane manifestacje nierównowagi układu nerwowego. Ich pogłębienie i zaostrzenie może być spowodowane błędną informacją i nieprawidłową interpretacją indywidualnego doświadczenia. Nierównowagę tę nazywamy psychologicznym uwrażliwieniem, na którą mają wpływ: