Zdolność rozpoznawania u niemowląt a ich późniejszy iloraz inteligencji

Rozpoznawanie, jako podstawa preferencji nowości sprawia, że dzieci skupiają uwagę na nowszych, bardziej stymulujących elementach swojego otoczenia, zapewniając swoim mózgom stały dopływ ciągle zmieniających się doświadczeń. Oczywiście rodzice i inni opiekunowie mogą bardzo wspomóc ten proces.

Wyrzuć albo oddaj komu innemu zabawki, które wyraźnie przestały interesować twoje dziecko, a przynajmniej przenieś je do innego pomieszczenia albo połóż na innej półce. Pamiętaj, że nawet najmłodsze niemowlęta uczą się kojarzyć swoje doświadczenia z kontekstem, w którym je zdobyły, a więc ta sama zabawka czy książka, którą się znudziły, gdy miały ją w swoim pokoju, może okazać się znacznie bardziej interesująca, gdy nagle ukaże się ich oczom w samochodzie, kuchni czy łazience.

Skoro zdolność rozpoznawania i preferowanie nowości odgrywają tak ważną rolę w uczeniu się w wieku niemowlęcym, to nie ma chyba nic dziwnego w tym, że są one szczególnie dobrymi wskaźnikami późniejszych zdolności umysłowych.

W latach 1975-1989 przeprowadzono blisko dwadzieścia badań nad związkiem między przejawianą przez niemowlęta zdolnością rozpoznawania a ilorazem inteligencji we wczesnym dzieciństwie. Prawie wszystkie z tych badań wykazały, że związek ten jest tak ścisły, iż na podstawie stopnia zdolności rozpoznawania można dość trafnie iloraz przewidzieć. Dzieci, które między drugim i ósmym miesiącem życia wykazują silną preferencję nowości, osiągają wyższe wyniki w testach inteligencji przeprowadzanych między drugim i ósmym rokiem życia.

W rzeczywistości zdolność rozpoznawania jest o wiele lepszym prognostykiem inteligencji (a przynajmniej tego jej rodzaju, który mierzy się za pomocą testów ilorazu inteligencji) niż skale rozwojowe, takie jak Skale Rozwoju Dziecka Bayleya, na których wyniki w zbyt dużym stopniu wpływają umiejętności motoryczne.

Dlaczego coś tak prostego jak rozpoznawanie miałoby przesądzać o późniejszych zdolnościach poznawczych dziecka? Niektórzy badacze uważają, że wszystko to sprowadza się do szybkości przetwarzania informacji. Pewne mózgi — czy to z przyczyn wrodzonych, czy z powodu oddziaływania czynników prenatalnych albo poporodowych — mogą po prostu szybciej niż inne kodować, odtwarzać i wybierać informacje. Dlatego dzieci, które lepiej rozpoznają znane bodźce, mogą mieć bogatsze słownictwo, skuteczniej rozwiązywać problemy i sprawniej posługiwać się myśleniem abstrakcyjnym w przedszkolu i pierwszych klasach szkoły podstawowej. Wyciągają też prawdopodobnie większe korzyści z wczesnych doświadczeń, ucząc się szybciej niż niemowlęta o mniejszej zdolności rozpoznawania.

Jeśli zatem stwierdzisz, że masz powyżej uszu kapryszenia dziecka, które już po kilku minutach wydaje się znudzone każdą nową zabawką czy odmianą gry w chowanego, postaraj się dojrzeć jaśniejszą stronę całej sprawy. Być może masz w domu małego Einsteina...