USG Doppler - kiedy i w jakim celu warto wykonać badanie?

Badanie dopplerowskie jest to badanie ultrasonograficzne wykorzystujące  tzw. efekt Dopplera. Wysłana przez specjalną głowicę fala dźwiękowa (a właściwie ultradźwiękowa) zaczyna wnikać w  nasze ciało. Odbija się od ośrodka będącego w ruchu ( czyli  od płynącej krwi) i powraca do głowicy.

Głowica połączona jest przewodem z aparatem ultrasonograficznym, który rejestruje zmiany częstotliwości fali ultradźwiękowej odbitej od płynącej krwi i przedstawia to na monitorze. Uzyskujemy możliwość zmierzenia przepływu krwi w naczyniach. Umożliwia to  wykrycie najmniejszych zmian chorobowych w tętnicach i żyłach i zapobieganie groźnym dla życia chorób: udarowi mózgu, zawałowi, zatorowi płucnemu.

Ultrasonografia dopplerowska tętnic kończyn szyjnych jest łatwo dostępną, bezbolesną i nieszkodliwą metodą uzyskania informacji o stanie tętnic szyjnych, a w szczególności o stopniu zwężenia naczyń w przebiegu miażdżycy. Miażdżyca  tętnic szyjnych jest najczęstszą przyczyną  udaru mózgu, jednej z podstawowych chorób cywilizacyjnych, mogących  prowadzić do zgonu lub trwałego kalectwa. Jej wczesne wykrycie pozwala na skuteczne leczenie i zapobieganie wystąpienia udaru.

Wspólna ocena tętnic szyjnych i tętnic kręgowych umożliwia wykluczenie dużej grupy przyczyn  uporczywych bólów głowy, zawrotów, omdleń. Ponieważ miażdżyca jest chorobą uogólnioną, wcześnie wykryte zmiany w tętnicach szyjnych mogą nakierować na diagnostykę innych tętnic narażonych na zmiany w przebiegu miażdżycy: tętnic wieńcowych serca (zagrożenie zawałem) i tętnic kończyn dolnych.

Wykonanie badania nie wymaga od pacjenta szczególnych przygotowań.

Ultrasonografia dopplerowska tętnic kończyn dolnych służy do oceny stanu tętnic: biodrowych, udowych, podkolanowych, piszczelowych, grzbietowej stopy, w celu oceny stopnia zwężenia i przepływu krwi, którego najczęstszą przyczyną jest również miażdżyca.              
                
Wskazaniami do wykonania badania są także: bóle nóg nasilające się w czasie chodzenia (określane jako „chromanie przestankowe”), oraz  (jednym z ważniejszych wskazań do badania)  cukrzyca.                                    

Dla pełnej oceny stanu tętnic kończyn dolnych wskazana jest ocena aorty brzusznej (to tam często „zaczyna się” choroba). Wykonanie badania i  ocena aorty brzusznej wykonywane jest u pacjenta na czczo (nie należy przyjmować posiłków na 5 godzin przed badaniem).

W przypadku oceny tętnic kończyn dolnych takie przygotowanie nie jest potrzebne.

Ważne: zmiany miażdżycowe (lub inne zwężenia) tętnic dają objawy kliniczne (ból kończyn dolnych, zawroty głowy, omdlenia) przy zwężeniu ponad 50%! Dopiero wtedy następuje zmniejszenie dopływu krwi powyżej zmiany wywołanej zwężeniem naczynia. Zatem można potraktować badanie ultrasonografii dopplerowskiej jako badanie profilaktyczne i  możliwość wczesnego wykrywania zmian miażdżycowych, bezobjawowych. Jest to szczególnie ważne u osób narażonych na zmiany (stres, obciążenie rodzinne, podwyższony poziom cholesterolu) w przebiegu miażdżycy.

Ultrasonografia dopplerowska żył kończyn dolnych
Wskazania do wykonania badania są następujące: obrzęki kończyn dolnych (zwłaszcza pod koniec dnia), bóle spoczynkowe (bez wysiłku), widoczne żylaki, „pajączki” naczyniowe, kłopoty z gojeniem się ran na kończynach dolnych, otwarte rany, cukrzyca, w/w objawy występujące rodzinnie.

Innym zagadnieniem jest wykluczenie zakrzepicy: nagły ból w kończynie, obrzęk, zaczerwienienie, często związane z unieruchomieniem (gips, długa podróż samochodem, samolotem bez zmiany pozycji ). Badanie polega na ocenie wydolności żył powierzchownych.

Przyczyną obrzęków i żylaków jest zastój krwi w żyłach, co wynika z uszkodzenia zastawek żylnych . Zastawki żylne nie podlegają „naprawie”. Leczenie polega na wyłączeniu niewydolnego odcinka żyły przez usunięcie albo przez wypełnienie światła uszkodzonej żyły materiałem obojętnym dla organizmu. Funkcję przepływu krwi ku sercu przejmuje tzw. żylny układ głęboki, towarzyszący tętnicom, który i tak odprowadza w prawidłowych warunkach ponad 90% krwi.

Wykonanie badania nie wymaga wcześniejszych przygotowań.