Nabyte zmiany naczyniowe

SKÓRA Z NABYTYMI ZMIANAMI NACZYNIOWYMI

Zmienione naczynia krwionośne widoczne w obrębie skóry twarzy, dekoltu, nóg, to nie tylko problem natury estetycznej, ale również medycznej. Często są przyczyną zgłaszania się do lekarza z powodu dolegliwości takich jak uczucie pieczenia, „ściągania skóry”, dyskomfortu, a nawet bólu. Wywołują powstanie nietolerancji kosmetyków  używanych w codziennej higienie. Mogą być przyczyną ograniczenia aktywności fizycznej. Nieestetyczny wygląd zmian naczyniowych zwłaszcza występujących w obrębie twarzy powoduje szereg problemów natury psychologicznej, mogących prowadzić do zaburzeń funkcjonowania w środowisku rodzinnym i zawodowym.

Nabyte zmiany w obrębie naczyń krwionośnych  mogą występować jako zmiany pierwotne lub  wtórne  w przebiegu schorzeń ogólnoustrojowych. Etiologia nabytych zmian w obrębie małych naczyń jest złożona, różnorodna i nie została  do końca wyjaśniona.

Wśród przyczyn najczęściej wymienia się:

• predyspozycje  genetyczne
• wpływ estrogenów u kobiet
• nieprawidłową pielęgnację skóry np. zbyt agresywne peelingi ziarniste, maseczki typu peel off, maski rozgrzewające
• czynniki emocjonalne (długotrwały stres)
• niektóre choroby ogólnoustrojowe np. nadciśnienie tętnicze, schorzenia układu pokarmowego, zaburzenia krążenia
• długotrwałe stosowanie niektórych leków np. sterydów
• nadużywanie alkoholu
• picie dużej ilości mocnej kawy
• spożywanie gorących i ostrych potraw
• bardzo duży wysiłek fizyczny
• niesprzyjające warunki atmosferyczne

Wśród nabytych  zmian w obrębie małych naczyń możemy wyróżnić:

• teleangiektazje
• venulektazje
• naczyniak gwiaździsty
• naczyniak starczy
• ziarniniak naczyniowy

TELEANGIEKTAZJE

Teleangiektazje- zaliczane są do malformacji naczyniowych. Tworzą je rozszerzone naczynia krwionośne splotu podbrodawkowatego, które przeświecają przez naskórek. Średnica zmian waha się w granicach od 0,1 do 1 mm.
Teleangiektazje mogą być ograniczone do niewielkiej powierzchni lub występować na całym ciele. Mogą być pojedyncze lub mnogie. W skrajnych przypadkach ściśle do siebie przylegają, tworząc bardzo gęstą sieć tak, że dają obraz jednorodnego zaczerwienienia, najczęściej występującego w obrębie policzków, nosa, czoła, dekoltu. Pojawiają się u dorosłych i u dzieci. Część z nich jest zaliczana do zmian wrodzonych.
  
Teleangiektazje dzielimy na zmiany  naczyniowe:                                                                             

1. pierwotne (samoistne) - powstające bez określonej przyczyny, związane najczęściej z zespołami wrodzonymi, dotyczącymi samej skóry i narządów wewnętrznych. Ten typ zmian występuje bez uchwytnej przyczyny u dzieci i ludzi starszych. Inną przyczyną ich pojawienia  może być ciąża.
2. wtórne (nabyte) - będące wynikiem działania czynników zewnętrznych, schorzeń skóry, chorób ogólnoustrojowych. Teleangiektazje wtórne występują między innymi w trądziku różowatym, twardzinie, toczniu rumieniowatym, nadciśnieniu tętniczym, chorobach wątroby, zaburzeniach hormonalnych.
   

Do czynników zewnętrznych sprzyjających rozszerzaniu się naczyń zaliczamy między innymi:

• przewlekłą ekspozycję na słońce
• częste korzystanie z solarium
• wiatr
• duże wahania temperatur
• dużą wilgotność powietrza
• stosowanie laserów biostymulujacych

Teleangiektazje wtórne mogą powstawać również po nadużywaniu i nieracjonalnym stosowaniu zewnętrznych preparatów sterydowych.

Na podstawie wyglądu  teleangiektazje dzielimy na cztery typy:

1. liniowe (linijne) - nie tworzą widocznych połączeń między sobą. Najczęściej umiejscowione na przyśrodkowej powierzchni uda, nieco powyżej stawu kolanowego, na nosie, na policzkach
2. drzewkowate (krzaczaste) - przypominające konary drzewa. Zazwyczaj zlokalizowane na bocznej powierzchni uda, nosie, policzkach
3. pajączkowate (promieniste) - rozchodzące się promieniście na boki od centralnego punktu
4. guzkowe - rozsiane nierównomiernie

VENULEKTAZJE

Venulektazje są to rozszerzenia żylakowe, o średnicy 0,5- 3mm. Są zazwyczaj grubsze niż typowe teleangiektazje. Występują głównie w obrębie kończyn dolnych najczęściej na udach, okolicy podkolanowej, podudziach i okolicach kostki. Wyglądem przypominają „miotełkę”  lub „wachlarzyk” koloru sinego, wiśniowego lub sinogranatowego.

Do czynników sprzyjających występowaniu venulektazji zaliczamy:

• uwarunkowania genetyczne
• siedzący tryb życia
• niską aktywność ruchową
• otyłość
• wady postawy
• opalanie się
• płeć żeńską
• ciążę
• antykoncepcję hormonalną
• schorzenia naczyń krwionośnych np. przewlekła niewydolność żylna
• noszenie nieodpowiedniego obuwia (wysokie obcasy)

„Pajączki żylne” są najczęściej występującym defektem kosmetycznym u kobiet. Stwierdza się je u ponad 50% pań w wieku dojrzałym, a niekiedy zdarzają się nawet u nastoletnich dziewcząt.

NACZYNIAK GWIAŹDZISTY

Naczyniak gwiaździsty (spider angioma, stellate angioma, vascular spider)- potocznie nazywany jest „pajączkiem naczyniowym”. Jest to ognisko rozszerzonych naczyń włosowatych, rozchodzących się promieniście od centralnie położonej tętniczki doprowadzającej. Morfologicznie jest to guzek barwy czerwonej, od którego odchodzą promieniście naczynia włosowate.

Średnica zmiany zazwyczaj nie przekracza 1 cm. Zmiany mogą być pojedyncze lub mnogie. Umiejscawiają się najczęściej na twarzy lub tułowiu. Występują często u dzieci. W wieku późniejszym dominują u kobiet. Prawdopodobnie w ich powstawaniu istotną rolę odgrywają estrogeny.

Zmiany mogą pojawiać się w okresie ciąży i połogu. Towarzyszą również chorobom wątroby.

NACZYNIAKI STARCZE

Naczyniaki starcze (cherry senile, haemangioma senile) -  nazywane potocznie „punktami rubinowymi”. Występują bardzo często i licznie. Mogą powstać w każdym wieku, najczęściej jednak pojawiają się około 30-40 roku roku życia, a wraz z upływem czasu ich liczba roście.

Mają wygląd okrągłych kopulastych wykwitów o średnicy od 1 do kilku milimetrów. Przybierają barwę od jaskrawo czerwonej do rubinowo czerwonej. Najczęściej lokalizują się na tułowiu.

Do rozszerzenia naczyń dochodzi wskutek procesu starzenia się ściany naczyniowej, objawiającej się zanikiem włókien sprężystych oraz zwyrodnieniem tkanki łącznej. Usuwamy je zazwyczaj z powodów kosmetycznych. Drażnione mogą krwawić.

ZIARNINIAK NACZYNIOWY

Ziarniniak naczyniowy (angiogranuloma)- jest to bardzo często występujący pojedynczy, kopulasty guzek o czerwonej, lub sinoczerwonej ziarninującej powierzchni. Średnica guzka może wynosić od kilku mm do około 2 cm. Zmiana szybko rośnie, wykazuje tendencje do krwawienia, oraz tworzenia owrzodzeń. Większość wykwitów powstaje w wyniku drobnych urazów i /lub zakażeń bakteryjnych. Często pojawiają się u kobiet ciężarnych lub jako powikłanie leczenia zmian trądzikowych doustną izotretinoiną. Zmiany rozwijają się u dzieci i młodych dorosłych. Ziarniniak może pojawiać się na twarzy, rękach, palcach, błonie śluzowej jamy ustnej. Zmiana jest bezbolesna.

W obrębie czerwieni warg , rzadziej na małżowinach usznych występują naczyniaki nabyte czerwieni wargowej - jeziorko żylne (venus lake). Zmiana przyjmuje wygląd guzka koloru szaro-niebieskiego.

LECZENIE ZMIAN NACZYNIOWYCH

Wybór metody, oraz efekty leczenia zależą od rodzaju zmiany, rozległości, umiejscowienia, wieku pacjenta, objawów współtowarzyszących.

Najczęściej stosowane są następujące metody:

Elektrokoagulacja - koagulacja tkanek za pomocą prądu wysokiej częstotliwości. Najlepsze wyniki uzyskuje się w przypadku usuwania drobnych teleangiektazji na skórze twarzy, karku i klatce piersiowej. Zabieg przeprowadza się przy użyciu bardzo cienkich sterylnych elektrod, które wkłuwa się do skóry w okolicę usuwanego naczynia krwionośnego. Przepływ prądu przez elektrodę powoduje termiczne uszkodzenie naczynia i zamknięcie jego światła.

Skleroterapia (obliteracja, mikroobliteracja) - polega na wstrzyknięciu do naczynia krwionośnego preparatu obliterującego, co powoduje natychmiastowe obkurczenie, a następnie stopniowe zarastanie światła naczynia. Jest to technika, która najlepsze efekty daje przy usuwaniu poszerzonych naczyń krwionośnych zlokalizowanych na kończynach dolnych. Nie zaleca się natomiast tej metody w przypadku zmian zlokalizowanych na skórze twarzy.
krioterapia (kriochirurgia) - krioterapia miejscowa polega na zastosowaniu przy pomocy specjalnego aplikatora bardzo niskiej temperatury, która dostarczana jest do miejsca zmienionego chorobowo, w tym przypadku naczyń. Doprowadza to do zamarzania zawartości komórek, pękania błon biologicznych i  destrukcji tkanki. Najczęściej zabiegi przeprowadza się przy użyciu podtlenku azotu lub ciekłego azotu.

Laseroterapia - bardzo skuteczne, bezpieczne i coraz częściej używane do „zamykania naczyń” są lasery. Selektywna wiązka światła laserowego jest wybiórczo absorbowana przez czerwony barwnik krwi, tj. hemoglobinę, zawartą w erytrocytach i zmieniona na ciepło. Wysoka temperatura, koaguluje i niszczy ścianę naczynia krwionośnego od wewnątrz. Po pewnym czasie naczynie jest samoczynnie usuwane z organizmu. Proces ten nazywany selektywną fototermolizą.

W leczeniu stosujemy różne typy laserów. Początek związany był głównie z laserem argonowym, (490 – 514 nm). Obecnie wykorzystuje się między innymi laser: Nd:YAG (1064 nm), impulsowy laser barwnikowy (590-595 nm), laser potasowo-tytanylo-fosforanowy (KTP - 532 nm), laser barwnikowy sterowany lampą błyskową (Vbeam - 585 nm). Zmiany naczyniowe poddają się również leczeniu przy pomocy IPL- a (Intense Pulse Light). oraz VPL-a  (Variable Pulsed Light).

Wybór lasera zależy między innymi od ilości, średnicy, koloru, głębokości położenia i umiejscowienia naczynia krwionośnego. Do zamykania drobnych, powierzchownych naczyń krwionośnych, takich jak teleangiektazje, punkty rubinowe, bardzo skuteczne, bezpieczne i prawie bezbolesne okazały się zabiegi z użyciem laserów KTP. Lasery tego typu wytwarzają ciągłą wiązkę o długości fali 532 nm (światło jaskrawo zielone). Długość fali 532 nm zbliżona jest do maksymalnej absorpcji krwi utlenowanej, a odpowiedni czas trwania impulsu zbliżony lub równy relaksacji termicznej sprawia, że naczynia koagulowane są od środka, nie wywołując ich pękania i wynaczynienia. W praktyce oznacza to osiągnięcie bardzo dobrych wyników w leczeniu przy zwiększonym komforcie pacjenta i zmniejszonych działaniach niepożądanych.

Po przeprowadzonych zabiegach ważne jest, aby pacjenci pamiętali o konieczności zapobiegania nawrotom. Profilaktyka polega głównie na unikaniu czynników wywołujących zmiany naczyniowe, oraz odpowiedniej pielęgnacji skóry.

W pielęgnacji skóry z rozszerzonymi naczynkami krwionośnymi musimy pamiętać o:

• ochronie skóry przed promieniowaniem UV (słońce, solarium, lasery biostymulujace)
• stosowaniu preparatów z filtrami UVB i UVA, a także z filtrem IR chroniącym przed podczerwienią
• ochronie skóry przed zimnem i wilgocią - stosowanie ochronnych kremów w okresie jesienno-zimowym
• unikaniu przegrzania skóry twarzy np. w saunie, suszarką do włosów
• zrezygnowaniu z mycia twarzy klasycznymi mydłami i gorącą wodą (zamiast tego należy stosować delikatne  bezzapachowe środki myjące przeznaczone do skóry wrażliwej)
• wskazane są kosmetyki i środki zawierające ekstrakty roślinne arniki, oczaru wirginijskiego, miłorzębu japońskiego i inne, jak również rutynę, witaminy C i K
• stosowaniu odpowiednich kremów do skóry naczyniowej, hipoalergicznych, bezzapachowych
• przy pielęgnacji nie należy stosować peelingów mechanicznie ścierających skórę. Można stosować delikatne peelingi z kwasami owocowymi przeznaczonymi dla skóry naczyniowej.
• z kosmetyków tuszujących zalecane są specjalne podkłady lub emulsje pod podkład w kolorze zielonym lub zielono-niebieskim, które tuszują w dużym stopniu zaczerwienienie.
• uzupełnieniu niedoborów witaminowych głównie B2, PP, C, rutyny
• stosowaniu flawonoidów, garbników, związków krzemu, preparatów na bazie kasztanowca
• zabiegach kosmetycznych i fizykoterapeutycznych wzmacniających ścianę naczyń krwionośnych i rozjaśniających zmiany naczyniowe.

Uwaga!
Nieodpowiednio dobrane i zastosowane zabiegi zamiast pomóc mogą nasilić zmiany w naczyniach!