Antykoncepcja

WYBÓR METODY

Powinien być decyzją podejmowaną przez kobietę po konsultacji z leka­rzem, gdyż wtedy można oczekiwać najlepszych rezultatów. Właściwie do­brana metoda jest skuteczna, a ponad­to daje kobiecie dodatkowe korzyści, np. bardziej regularne i mniej bolesne miesiączki.

Wybór sposobu zapobiegania dąży mu­si być poprzedzony wywiadem lekar­skim oraz badaniem ginekologicznym. Podczas wywiadu lekarz pyta o potrze­by i oczekiwania kobiety związane z an­tykoncepcją (np. jeśli planuje ona zajść w ciążę w niedalekiej przyszłości, nie warto zakładać spirali, a przy współży­ciu okazjonalnym lepiej zrezygnować z pigułek).

Badanie ginekologiczne po­zwala wykluczyć ciążę oraz poznać stan zdrowia pacjentki (np. przy mięśnia­kach macicy nie stosuje się spirali). Wy­różnia się antykoncepcję:

• naturalną
• hormonalną
• mechaniczną
• chemiczną.

METODY NATURALNE

Polegają na abstynencji seksualnej w okresie płodności kobiety. W meto­dach naturalnych konieczna jest znacz­na samodyscyplina, mogą stosować je kobiety mające regularne miesiączki, prowadzące uregulowany tryb życia, które dobrze znają swój cykl.

Antykon­cepcja ta zawodzi, gdy stosunki płcio­we są okazjonalne, cykle miesięczne nieregularne, a kobieta żyje w stresie; z tych też powodów nie jest ona pole­cana.

Wyróżnia się metody:

• termiczną - codzienne pomiary tem­peratury ciała, podniesienie się jej o 0,4-0,6°C oznacza wystąpienie owulacji
• Billingsów - obserwacja śluzu po­chwowego (w dni niepłodne jest gęsty, nieprzejrzysty, grudkowaty); stosuje się również połączenie pomiarów tempe­ratury z obserwacją śluzu (tzw. meto­da objawowo-termiczna);
• rytmu - opiera się na fakcie, że do za­płodnienia może dojść na 2-3 dni przed owulacją i 12 godz. po niej; znając dłu­gość trwania cyklu, wyznacza się okres zalecanej powściągliwości seksualnej.

ANTYKONCEPCJA HORMONALNA

To najskuteczniejszy sposób zapobiega­nia ciąży. Najczęściej stosowane są pigułki antykoncepcyjne zawierające estrogen i gestagen (dwuskładnikowe) lub sam gestagen (jednoskładnikowe, tzw. minipigułki). Działanie tabletek jest złożone i polega na: zahamowaniu owulacji, zmianie konsystencji śluzu szyjkowego, dzięki czemu staje się on barierą dla plemników, oraz zmianie śluzówki macicy, co uniemożliwia zagnieżdżenie się zapłodnionej komórki jajowej.

Zalety pigułek antykoncepcyjnych:

• są skuteczne,
• regulują cykl miesięczny,
• zmniejsza­ją obfitość i długość krwawienia,
• poprawiają stan cery,
• likwidują zbyt obfite owłosienie,
• łagodzą objawy napięcia przedmiesiączkowego,
• zmniejszają ryzyko stanów zapalnych przydatków oraz zachorowania na ra­ka jajnika i śluzówki trzonu macicy,
• w wyjątkowych sytuacjach poprzez przedłużone stosowanie tabletki (bez 7-dniowej przerwy) można wyelimi­nować krwawienie miesiączkowe.

Wady pigułek antykoncepcyjnych:

• źle dobrane mogą powodować nudności, bóle głowy, tycie oraz obrzmie­nie piersi
• trzeba pamiętać o ich codziennym przyjmowaniu, jeżeli się o tym zapo­mni, konieczne jest stosowanie do­datkowych metod zapobiegania ciąży
• nasilają skłonność do stanów zapal­nych pochwy (upławy, pieczenie, świąd)
• w niewielkim stopniu zwiększają ryzyko zachorowania na raka piersi
• mogą zaostrzyć objawy nadciśnienia tętniczego
• rzadko prowadzą do zaburzeń ukła­du krzepnięcia.

Dlatego o tym, czy można stosować ta­bletki hormonalne oraz jaki preparat przyjmować, musi zadecydować le­karz ginekolog.

Do innych metod antykoncepcji hormo­nalnej należą:

plastry antykoncepcyjne - w ich skład wchodzą estrogen i gestagen, któ­re uwalniane z plastra, przenikają przez skórę bezpośrednio do krwi. Plaster na­kleja się raz w tygodniu (zestaw mie­sięczny to 3 plastry);

zastrzyki antykoncepcyjne - zawie­rają gestagen; stosuje się je raz na 3 mie­siące. Nie można natychmiast odstawić preparatu - na usunięcie hormonu z or­ganizmu potrzeba 3 miesięcy.

ANTYKONCEPCJA MECHANICZNA

Utrudnia plemnikom dotarcie do ko­mórki jajowej, a także uniemożliwia zagnieżdżenie się zapłodnionej komór­ki jajowej. Stosuje się:

wkładki wewnątrzmaciczne (spi­rale) - mają różny kształt, najczęściej litery T, wykonane są z mas plastycz­nych z dodatkiem metali, np. miedzi. Nowoczesne wkładki zawierają rów­nież mały zbiorniczek z hormonem (gestagen), który jest stopniowo uwal­niany. Charakteryzują się dużą sku­tecznością, można je nosić nawet kil­ka lat. Są przeznaczone głównie dla kobiet, które już rodziły. Zakłada je lekarz ginekolog.

Nie można ich używać w przypadku skłonności do infekcji dróg rodnych, zapalenia przydatków, chorób osła­biających odporność organizmu, przy długotrwałych i obfitych miesiącz­kach, mięśniakach macicy, wadach wrodzonych macicy zmieniających jej kształt, po przebytej ciąży pozama­cicznej, u kobiet z przebytym zapa­leniem wsierdzia i chorobami zasta­wek serca;

prezerwatywa - uniemożliwia do­stanie się plemników do dróg rodnych kobiety. Jest prosta w użyciu, chroni przed chorobami przenoszonymi dro­gą płciową. Warto ją zakładać pod­czas kontaktów seksualnych z no­wym partnerem, a także w sytuacjach chorób, np. przy stanach zapalnych pęcherza moczowego, cewki moczo­wej czy skóry okolic krocza. Niekiedy jednak lateks, z którego produkowa­ne są prezerwatywy, może wywoływać uczulenia.

ANTYKONCEPCJA CHEMICZNA

Polega na stosowaniu środków plem­nikobójczych zawierających substan­cje chemiczne, które unieruchamiają i niszczą plemniki. To nieinwazyjna, łatwo dostępna (nie potrzeba konsul­tacji ginekologicznej), jednak mało skuteczna metoda.
Używana jest:

• jako dodatkowe zabezpieczenie (poza prezerwatywą)
• przez młode kobiety rozpoczynające współżycie płciowe
• przez panie, które z różnych wzglę­dów nie mogą korzystać z innych me­tod antykoncepcyjnych
• gdy naturalna wydzielina nawilżają­ca pochwę jest zbyt skąpa.

ANTYKONCEPCJA PO STOSUNKU

Przyjęcie dużej dawki gestagenu naj­później 72 godz. po stosunku unie­możliwia zagnieżdżenie się zapłodnio­nej komórki jajowej w macicy. Metoda ta stosowana jest w wyjątkowych sytuacjach, np. w wypadku gwałtu, po kon­sultacji z lekarzem. Wykorzystywane wówczas preparaty dostępne są wy­łącznie na receptę.

Sprawdź wypowiedzi dotyczące antykoncepcji na naszym forum!