Miażdżyca tętnic

Powikłania miażdżycy wynikają przede wszystkim z upośledzenia przepływu krwi w naczyniach: serca (tętnice wieńcowe), mózgu (tętnice szyjne, kręgowe) oraz kończyn dolnych (tętnice obwodowe). Istotny udział w zaburzeniach krążenia odgrywają zatory w tętnicach i naczyniach mikrokrążenia, wywołane skrzeplinami tworzącymi się na blaszce miażdżycowej.

Powikłania narządowe miażdżycy są dobrze znane, choroba ta bowiem nie oszczędza nikogo. Szczególnie często występuje w zamożnych społeczeństwach Zachodu. Wprawdzie występowanie miażdżycy i jej powikłań jest silnie powiązane z wiekiem, jednak choroby tej nie można uważać za nieodłączny element procesu starzenia się: jest ona bardziej zależna od określonego trybu życia, zbyt obfitej diety i ograniczonej aktywności fizycznej.

Specyficznym objawem upośledzenia przepływu przez tętnice kończyn dolnych jest chromanie przestankowe. Bardzo ważny element leczenia tej przypadłości stanowi regularny wysiłek fizyczny. Trening marszowy usprawnia krążenie oboczne oraz poprawia czynność śródbłonka naczyniowego. Zalecany program polega na stosowaniu różnych rodzajów ćwiczeń. Dobiera się je w zależności od charakteru chromania i poziomu niedrożności tętnic.

Wprawdzie krążenie oboczne nie normalizuje przepływu, ale w znacznym stopniu przyczynia się do zmniejszenia częstości i intensywności występowania bólów niedokrwiennych (chromania przestankowego).

Leczenie zachowawcze

Lekarz często zaleca stosowanie kwasu acetylosalicylowego (ASS) - aspiryny lub jej substytutu - klopidogrelu (plavix). Wykorzystuje się efekt przeciwpłytkowy tych substancji (przeciwdziałanie adhezji i agregacji płytek krwi). Pentoksyfilina wpływa korzystnie na właściwości reologiczne krwi. (Reologia jest nauką o odkształceniach i płynięciu ciał. Badania reologiczne umożliwiają ocenę strukturalno-mechanicznych właściwości cieczy, np. przepływu krwi w sercu i naczyniach krwionośnych. W przypadku chromania przestankowego chodzi o korzystny wpływ pentoksyfiliny na poprawę przepływu krwi przez modyfikowanie kształtu erytrocytów i efekt przeciwpłytkowy.

Innym lekiem poprawiającym ukrwienie kończyn jest cilostazol, który w zeszłym roku uzyskał aprobatę FDA. Substancji tej przypisuje się efekt wazodylatacyjny (rozszerzenie tętnic) oraz przeciwpłytkowy.

Leczenie chirurgiczne

U większości chorych w późnym okresie niedokrwienia kończyn należy rozważyć możliwość chirurgicznej rekonstrukcji krążenia. Wybór metody uzależniony jest od lokalizacji zmian, ich rozległości, ogólnego stanu chorego i chorób współistniejących. W części przypadków skuteczne bywa wykonanie przezskórnej angioplastyki polegający na poszerzaniu zwężonych lub udrażnianiu zamkniętych tętnic za pomocą specjalnych baloników. Zabiegiem często stosowanym jest tzw. endarterektomia. Polega ona na udrożnieniu światła tętnicy przez usunięcie zgrubiałej, miażdżycowe zmienionej warstwy wewnętrznej. Jeśli zmiany są rozleglejsze, konieczny jest przeszczep naczyniowy z żyły chorego lub z tworzyw sztucznych. Wykorzystywana jest też technika laserowa.